سيد علاء الدين محمد گلستانه
242
منهج اليقين (شرح نامه امام صادق ع به شيعيان) (فارسى)
حديثى كه ناسخ و بر طرف كنندهء اوست ، و بعضى احتمال چند معنى ندارد و آن ، محكم است ، و بعضى دارد و آن ، متشابه است . بعد از آن فرمود كه : آنچه شما گفتيد كه خداى تعالى ، ما را خبر داده در كتاب خود از حال جمعى كه ايشان را به خوبى ياد فرموده ، پس به تحقيق كه آنچه ايشان كردند ، در آن وقتْ جايز بوده و خداى تعالى ، ايشان را نهى نفرموده بود و ايشان را ثواب مىدهد بر آنچه كردند و بعد از آن كه خداى تعالى ، امر فرمود به خلافِ آنچه ايشان كردند ، امر الهى ، ناسخ فعل ايشان « 1 » شد و آن نهى كه خداى تعالى فرمود ، ترحّمى بود بر مؤمنان ، و شفقتى بود به ايشان از براى آن كه ضرر به خود و عيال خود نرسانند ، و در ميان ايشان ، اطفال ناتوان و فرزندان كوچك و مردان بسيار پير و زنان پير هستند كه بر گرسنگى ، صبر نمىكنند . پس اگر من نانى كه داشته باشم و تصدّق كنم و ديگر نانى نداشته باشم ، ايشانْ تلف خواهند شد و از گرسنگى خواهند مُرد . و از اين جهت ، حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود كه : كسى كه پنج خرما يا پنج نان يا پنج دينار يا پنج درهم داشته باشد و خواهد كه آن را صرف كند ، افضل و بهترِ آنها آن است كه صرفِ پدر و مادر خود كند ، و دومين را صرف خود و عيال خود كند ، و سيّم را صرف خويشان خود ، و چهارم را صرف همسايگان پريشان ، و پنجم را در راه خداى تعالى ؛ و اين پنجم ، ثوابش كمتر از آنهاست . و حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله در باب مردى از انصار كه در وقت مُردن خود ، پنج يا شش كس از بندههاى خود را آزاد كرده بود و به غير از آنها چيزى نداشت و فرزندان كوچك داشت ، فرمود كه : اگر مرا خبر مىكرديد كه او چه كرده ، نمىگذاشتم كه او را در قبرستان « 2 » مسلمانان دفن كنيد . آيا اطفالِ صغار خود را مىگذاشت كه از مردم ، گدايى و سؤال به كف كنند ؟ ! بعد از آن فرمود كه : پدرم روايت مىفرمود كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرموده كه : ابتدا كن به عيال خود ، اوّل آن كه از همه نزديكتر باشد و بعد از او ، آن كه از باقى نزديكتر باشد . بعد از آن فرمود كه : اين است آنچه كتاب الهى به آن ، ناطق و گوياست ، و رد مىكند آنچه شما گفتيد و نهى مىكند از آنچه شما ، امر به آن مىكنيد ؛ نهىِ مفروض و واجب از جانب خداوند عزيز حكيم كه فرمود : « وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً » ؛ « 3 » يعنى : آن جماعتى كه وقتى كه انفاق كنند ، اسراف نمىكنند و اقتار نمىكنند « 4 » و در ميان حالت افراط
--> ( 1 ) . الف : « الهى » . ( 2 ) . الف : « مقبرهء » . ( 3 ) . فرقان ، آيهء 67 . ( 4 ) . ب : - « و اقتار نمىكنند » .